OpenAI નાં ફાઉન્ડર સેમ અલ્ટમેને જ્યારે તેમની પ્રોડક્ટ ‘ChatGPT’ ને વિશ્વ સમક્ષ મૂક્યું, ત્યારે લોકો દંગ રહી ગયા હતાં અને લગભગ ત્યારબાદનાં છ મહિનાનાં ગાળામાં એક રેલી આવી, જેમાં દરેક કંપની AI આધારિત ટૂલ્સ પાછળ ખર્ચ કરવા લાગી અને સ્ટાર્ટઅપ્સ પણ પ્યોર ટેક્નોલોજીને બદલે ફક્ત AI પર ફોકસ કરવા લાગ્યા. પરંતુ, ત્યારબાદ લોકોનાં મનમાં એક શંકા પણ આવી કે શું આ 2000નાં ડોટ-કોમ બબલ જેવું વધુ એક બબલ બનશે કે પછી ખરેખર માનવ-ઇતિહાસને બદલનારી તકનિક સાબિત થશે?
એમેઝોનની શાનદાર કમાણીથી લઈને Nvidia નાં AI-સંચાલિત વિસ્તરણ સુધી, રોકાણકારો 90ના દાયકાના અંતના આશાવાદનું પુનરાવર્તન જોઈ રહ્યા છે — પરંતુ આ વખતે, ડ્રાઇવિંગ ફોર્સ ઇન્ટરનેટ નથી, તે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) છે.
ડોટ-કોમ બબલથી અલગ શું છે?
મહત્વનું છે કે, અમેરિકન માર્કેટની વર્તમાન રેલીનાં આધાર પાછળ ઘણાં સ્ટોક્સ જવાબદાર નથી. ટોચની થોડી મેગા-કેપ ટેક્નોલોજી ફર્મ્સ હવે S&P 500 ના કુલ બજાર મૂડીકરણના 40% કરતા વધુ હિસ્સો ધરાવે છે — જે ડોટ-કોમ ટોચ (dot-com peak) પછી જોવા ન મળેલું લેવલ છે.
છેલ્લા ત્રણ વર્ષોમાં, ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી સેક્ટરનું વાર્ષિક વળતર (XIRR) અન્ય તમામ યુ.એસ. સેક્ટરના સરેરાશ વળતર કરતાં લગભગ ત્રણ ગણું વધારે રહ્યું છે. આ નાટકીય અંતર સ્પષ્ટ કરે છે કે, રોકાણકારો હાલમાં AI દ્વારા બિઝનેસ ઇકોનોમિક્સના મૂળભૂત પુનઃલેખન પર દાવ લગાવી રહ્યા છે, ન કે પરંપરાગત ચક્રીય ઉછાળા પર, જ્યાં તમામ સેક્ટર સમાન રીતે ભાગ લે છે.
AI-સંચાલિત બિગ ટેક પરના ધ્યાનના પરિણામે સ્મોલ-કેપ (રસેલ 2000) અને વેલ્યૂ સ્ટોક્સ સતત પાછળ રહ્યા છે. જોકે, આ સેગમેન્ટ્સ તાજેતરમાં ‘વ્યાપક રેલી’ના સંકેતો દર્શાવે છે, પરંતુ સમગ્ર ત્રણ વર્ષના ગાળામાં તેમનું પ્રદર્શન સ્થાપિત મેગા-કેપ ગ્રોથ કંપનીઓ તરફના ભારે પક્ષપાતની પુષ્ટિ કરે છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે, આ પેટર્ન પરિચિત લાગે છે. Nifty IT Index એ પણ ક્લાઉડ અને AI એન્જિનિયરિંગ ટેલેન્ટની વૈશ્વિક માંગ પર સમાન ગતિ બતાવી છે. છતાં સવાલ એ જ રહે છે — શું આ ટેક રેલી ટકી શકશે, કે પછી આપણે એક કૃત્રિમ ધાબળાથી ઢંકાયેલા કરેક્શન તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ?
ભારતીય કોર્પોરેટ અને રોકાણકારો માટેની આંતરદૃષ્ટિ સરળ છે: AI હવે માત્ર એક ભાવિ buzzword નથી — તે બેલેન્સ શીટની વાસ્તવિકતા છે. ભલે તે TCS દ્વારા બિઝનેસ વર્ટિકલ્સમાં GenAIનું એકીકરણ હોય કે ભારતના UPI ડેટા ઇકોસિસ્ટમની આસપાસ ટૂલ્સ બનાવતા સ્ટાર્ટઅપ્સ હોય, આપણે એક એવા તબક્કામાં પ્રવેશી રહ્યા છીએ, જ્યાં દરેક કંપની, કોઈક રીતે, એક ટેક કંપની છે.
ખરો સવાલ માત્ર એક જ છે — શું આપણે નવીનતામાં રોકાણ કરી રહ્યા છીએ કે બીજો બબલ ફૂલાવી રહ્યા છીએ?
