ભારતની ઇકોનોમી જ્યારે વર્લ્ડ લેવલે વિવિધ પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં પણ મજબૂતાઇ દર્શાવી રહી છે. ત્યારે તાજેતરમાં જાપાન ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સી (JCR) ના ભારતના લોંગ-ટર્મ ફોરેન કરન્સી અને લોકલ કરન્સી ઈશ્યુઅર રેટિંગ્સને સ્ટેબલ આઉટલુક જાળવી રાખીને, ‘BBB+’ થી એક નોચ વધાર્યુ છે. JCR એ ભારતની કન્ટ્રી સીલિંગને પણ એક નોચ (સ્તર) વધારીને ‘A’ કરી છે.
જાપાનીઝ ક્રેડિટ રેટિંગ દ્વારા થયેલું આ અપગ્રેડ ભારતની નક્કર આર્થિક વૃદ્ધિ, વિકાસ માટેના પાયાને મજબૂત કરવામાં આર્થિક નીતિઓની અસરકારકતા અને નાણાકીય સિસ્ટમની સુધારેલી મજબૂતીને પ્રતિબિંબિત કરે છે. JCR એ નોંધ્યું છે કે મજબૂત ખાનગી વપરાશ અને જાહેર રોકાણના સમર્થનથી ભારતીય અર્થતંત્રે ઉચ્ચ વૃદ્ધિ દર જાળવી રાખ્યો છે.
GDP વૃદ્ધિ દર્શાવે છે મજબૂત પરિસ્થિતિ
આંકડાશાસ્ત્ર અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના જીડીપી અંદાજો દર્શાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ 26 (FY26) માં વાસ્તવિક જીડીપી વૃદ્ધિ 7.8 ટકા પર મજબૂત રહી હતી. પ્રવર્તમાન વૈશ્વિક વિપરીત પરિસ્થિતિઓ છતાં, નાણાકીય વર્ષ 27 (FY27) ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા (Q1) માં વાસ્તવિક જીડીપી 7.8 ટકાના દરે વધીને વૃદ્ધિની ગતિ જળવાઈ રહી હતી.
મહત્વનું છે કે, એજન્સીએ ઉત્પાદકતા વૃદ્ધિ અને આર્થિક વિકાસ માટે અનુકૂળ એવી સરકારી નીતિઓના સતત અમલીકરણ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જેમાં ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિકાસ અને ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) નો અમલ સામેલ છે, જેણે ભારતની આર્થિક મૂડીને મજબૂત બનાવી છે.
એજન્સીએ મૂડી ખર્ચ, ખાસ કરીને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રોકાણ પર વધુ ભાર મૂકીને નાણાકીય ખર્ચની ગુણવત્તામાં સુધારાને પણ માન્યતા આપી હતી. JCR એ નોંધ્યું કે કેન્દ્ર સરકારની નાણાકીય ખાધ (ફિસ્કલ ડેફિસિટ) નાણાકીય વર્ષ 25 માં 4.7% થી ઘટીને નાણાકીય વર્ષ 26 માં 4.4% થઈ ગઈ છે, જ્યારે મૂડી ખર્ચ ઊંચો રહ્યો છે.
JCR એ ભારતની નાણાકીય સિસ્ટમની એકંદર સુદ્રઢતામાં નોંધપાત્ર સુધારા પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. બેંકિંગ ક્ષેત્રની અસ્કયામતોની ગુણવત્તા (એસેટ ક્વોલિટી) મજબૂત થઈ છે, જેને ઈન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેંકરપ્સી કોડની સ્થાપના, સરકાર દ્વારા મૂડી ઉમેરો અને આરબીઆઈ(RBI) દ્વારા મજબૂત સુપરવિઝનનું સમર્થન મળ્યું છે. બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં મૂડીની પર્યાપ્તતા અને નફાકારકતા મજબૂત રહી છે. નોન-બેંકિંગ નાણાકીય ક્ષેત્રની અસ્કયામતોની ગુણવત્તા અને મૂડીની પર્યાપ્તતામાં પણ સુધારો થયો છે, જેનાથી નાણાકીય સિસ્ટમ વધુ મજબૂત બની છે.
બાહ્ય ક્ષેત્ર પર, એજન્સીએ નોંધ્યું હતું કે સેવાઓની પુરાંત (સર્વિસિસ બેલેન્સ)ના સમર્થનથી ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધ (કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ) નિયંત્રણમાં રહી છે. ટૂંકા ગાળાના બાહ્ય દેવા કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ એવો વિપુલ વિદેશી હૂંડિયામણનો અનામત જથ્થો (ફોરેક્સ રિઝર્વ) બાહ્ય ઝાટકાઓ સામે મજબૂત સ્થિતિસ્થાપકતા પૂરી પાડે છે.
આ અપગ્રેડ પડકારજનક વૈશ્વિક વાતાવરણની પૃષ્ઠભૂમિ વચ્ચે આવ્યું છે અને તે સતત વૃદ્ધિ, અસરકારક આર્થિક નીતિઓ, સુધારેલી નાણાકીય ગુણવત્તા અને મજબૂત નાણાકીય સિસ્ટમ દ્વારા સમર્થિત ભારતના આર્થિક પાયાની સતત મજબૂતીને રેખાંકિત કરે છે.
આ સાથે જ, નોંધવું યોગ્ય છે કે ભારતે અગાઉ પણ વિતેલા વર્ષ દરમિયાન મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય રેટિંગ એજન્સીઓ પાસેથી સોવરેન રેટિંગ અપગ્રેડ પ્રાપ્ત કર્યા હતા. મોર્નિંગસ્ટાર DBRSએ મે 2025માં ભારતનું સોવરેન રેટિંગ અપગ્રેડ કર્યું હતું, ત્યારબાદ ઓગસ્ટ 2025 માં S&P ગ્લોબલ રેટિંગ્સ અને સપ્ટેમ્બર 2025માં રેટિંગ એન્ડ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ઈન્ફોર્મેશન, ઈન્ક. (R&I), જાપાન દ્વારા અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યું હતું.
