કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી, રેલવે અને માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે આજે મીડિયાને સંબોધિત કર્યું હતું અને ભારતના સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમને આગલા સ્તર પર લઈ જવા માટે સરકારના વિઝનની રૂપરેખા આપી હતી. આ પ્રસંગે, ભારતીય સેમિકન્ડક્ટર ડિઝાઇન અને ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ચિહ્નિત કરતા, સેમિકોન 2.0 યોજનાના તમામ છ સ્તંભો માટેના નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવ્યા હતા.
આ યોજના પ્રથમ સેમિકોન ઇન્ડિયા પ્રોગ્રામ દ્વારા નિર્માણ પામેલી ગતિ પર આધારિત છે અને ચિપ ડિઝાઇન, ફેબ્રિકેશન અને પેકેજિંગથી લઈને સાધનો, સામગ્રી, સંશોધન અને વિકાસ અને પ્રતિભા વિકાસ સુધીના સેમિકન્ડક્ટર મૂલ્ય શ્રૃંખલામાં નાણાકીય અને માળખાકીય સહાય પૂરી પાડે છે.
આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય-ચેઇનની સ્થિતિસ્થાપકતામાં સુધારો કરીને અને નિર્ણાયક ક્ષેત્રોમાં તકનીકી નેતૃત્વ સ્થાપિત કરીને ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને મજબૂત કરવાનો છે. તે 10 શ્રેણીઓને આવરી લેતા છ સ્તંભો દ્વારા સંચાલિત થશે. સેમિકોન 2.0 હેઠળના છ સ્તંભો છે:
• સ્તંભ 1 – ડિઝાઇન
• સ્તંભ 2 – મશીનો અને સામગ્રી
• સ્તંભ 3 – વધુ ફેબ્સ સ્થાપિત કરવા
• સ્તંભ 4 – ATMP/OSAT ઉદ્યોગને વધુ મજબૂત બનાવવો
• સ્તંભ 5 – સંશોધન અને વિકાસ
• સ્તંભ 6 – પ્રતિભા વિકાસ
સ્તંભ 1 – ડિઝાઇન: શ્રેણીઓ: રાષ્ટ્રીય મહત્વ અને વ્યૂહાત્મક પ્રાથમિકતાઓ માટે સેમિકન્ડક્ટર IP, ચિપ્સ, સિસ્ટમ-ઓન-ચિપ્સ (SoCs) અને મોડ્યુલ્સની ડિઝાઇન; વ્યાપારી ક્ષેત્ર માટે સેમિકન્ડક્ટર IP, ચિપ્સ અને SoCsની ડિઝાઇન; તેમજ સેમિકન્ડક્ટર IP/ચિપ્સ/SoCsના ડિપ્લોયમેન્ટ માટે ડિપ્લોયમેન્ટ-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (DLI).
સ્તંભ 2 – મશીનો અને સામગ્રી: શ્રેણી: સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમ.
સ્તંભ 3 – વધુ ફેબ્સ સ્થાપિત કરવા: શ્રેણીઓ: સિલિકોન સેમિકન્ડક્ટર વેફર ફેબ્સ; કમ્પાઉન્ડ સેમિકન્ડક્ટર્સ/ફોટોનિક્સ/સેન્સર્સ (MEMS સહિત) ફેબ/ડિસ્ક્રીટ સેમિકન્ડક્ટર્સ ફેબ; અને ડિસ્પ્લે ફેબ્સ.
સ્તંભ 4 – ATMP/OSAT ઉદ્યોગને વધુ મજબૂત બનાવવો: શ્રેણી: સેમિકન્ડક્ટર એસેમ્બલી, ટેસ્ટિંગ, માર્કિંગ અને પેકેજિંગ (ATMP) / આઉટસોર્સ્ડ સેમિકન્ડક્ટર એસેમ્બલી અને ટેસ્ટ (OSAT) સુવિધા.
સ્તંભ 5 – સંશોધન અને વિકાસ: શ્રેણી: અદ્યતન સેમિકન્ડક્ટર ટેકનોલોજી માટે R&D.
સ્તંભ 6 – પ્રતિભા વિકાસ: શ્રેણી: પ્રતિભા વિકાસ.
કાર્યક્રમ દરમિયાન શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે, “ભારતે માત્ર ચાર વર્ષમાં 10 વર્ષના સમયગાળામાં 85,000 સેમિકન્ડક્ટર એન્જિનિયરો વિકસાવવાનો તેનો લક્ષ્યાંક હાંસલ કરી લીધો છે, અને હવે વધુ એક લાખ એન્જિનિયરો વિકસાવવાનો નવો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે. આવનારા વર્ષોમાં, વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગના બજારનો લગભગ 10% હિસ્સો ભારતમાં હોવાની અપેક્ષા છે. ટાયર-II અને ટાયર-III શહેરોના વિદ્યાર્થીઓએ અત્યાર સુધીમાં 250થી વધુ ચિપ્સ ડિઝાઇન કરી લીધી છે. એક કિસ્સામાં, ભૂમિપૂજનના માત્ર 13 મહિનાની અંદર વ્યાપારી ઉત્પાદન શરૂ થઈ ગયું હતું, જ્યારે વિવિધ કિસ્સાઓમાં 200 દિવસ, 150 દિવસ અને 90 દિવસની અંદર મંજૂરીઓ આપવામાં આવી હતી. ભારતમાં વિકસાવવામાં આવી રહેલી સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમથી 50,000-60,000 પ્રત્યક્ષ નોકરીઓનું સર્જન થવાની પણ અપેક્ષા છે.”
સેમિકોન 2.0 હેઠળ ટેકો મેળવતા પ્રોજેક્ટ્સનો સમયગાળો સામાન્ય રીતે છ વર્ષ સુધીનો રહેશે, જ્યારે યોજના શરૂઆતમાં ત્રણ વર્ષ માટે અરજીઓ માટે ખુલ્લી રહેશે.
ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન (ISM) સેમિકોન 2.0 માટે નોડલ એજન્સી રહેશે. તે અરજીઓ મંગાવશે, તકનીકી અને નાણાકીય મૂલ્યાંકન કરશે, અરજદારોની ભલામણ કરશે અને અમલીકરણની દેખરેખ રાખશે. ISM C-DAC ની સહાયથી ડિઝાઇન અને ડિપ્લોયમેન્ટ શ્રેણીઓનો અમલ કરી શકે છે. મિશન વિશિષ્ટ નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 2026 થી સેમિકન્ડક્ટર ડીપ-ટેક એવોર્ડ્સની પણ જાહેરાત કરી શકે છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય નાણાકીય સહાય માટે બજેટ જોગવાઈઓ કરશે, જેમાં મંજૂર શરતો અનુસાર નોડલ એજન્સી દ્વારા વિતરણ કરવામાં આવશે. યોજનાની અસરનું મૂલ્યાંકન કરવા અને સુધારા અથવા ચાલુ રાખવા પર વિચાર કરવા માટે અમલીકરણના ત્રણ વર્ષ પછી, અથવા જરૂરિયાત મુજબ, મધ્યમ ગાળાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે.
